අස්ථි සැකිල්ල 429, චෙම්මනි: වාඩි වී සිටි පුද්ගලයෙකු වළ දැමුණේ කෙසේද? – නිරීක්ෂණ කිහිපයක්

ශ්‍රී ලංකාවේ යුද සමයට අදාළ රහසිගත භූමදානයන් පිළිබඳ පසුබිම කෙරෙහි, චෙම්මනි සමූහ මිනීවලෙන් මෑතකදී ගොඩගත් ‘429 වන අස්ථි සැකිල්ල’ (Skeleton 429) හේතුවෙන් නැවත වරක් දැඩි අවධානයක් යොමුව තිබේ. සමූහ මිනීවලවල්වලින් සාමාන්‍යයෙන් හමුවන සිරුරු දිගහැරුණු හෝ මඳක් නැමුණු ස්වභාවයක් ගත්තද, මෙම 429 වන අස්ථි සැකිල්ල හමුවී ඇත්තේ දණහිස් පපුව දෙසට තදින් නමාගත්, බඳ කොටස ඉදිරියට නැඹුරු වූ, තදින් ඇකිළුණු වාඩිවී සිටින ඉරියව්වකිනි. මෙම අසාමාන්‍ය පිහිටීම, එම තැනැත්තාගේ අවසාන මොහොත සහ භූමදානය සිදුවූ තත්ත්වයන් ප්‍රතිනිර්මාණය කිරීමට උත්සාහ කරන  විමර්ශකයන්ගේ ප්‍රධාන අවධානයට ලක්ව ඇත.

එම දේහය හමුවී ඇත්තේ ගැඹුරින් අඩු, අක්‍රමවත් වළකිනි. එහි පස් ස්ථර පරීක්ෂා කිරීමේදී පෙනී යන්නේ ඉතා කඩිනමින් එය පස් දමා වසා ඇති බවයි. 1990 දශකයේ අගභාගයේදී චෙම්මනිහි සමූහ මිනීවලවල් පවතින බවට ප්‍රථම වරට චෝදනා එල්ල වූ දා සිට වාර්තා වූ රටාවන්ට අනුකූලව, මෙම වළෙහිද කිසිදු විධිමත් ස්වභාවයක් දක්නට ලැබී නැත. මේ වන විට අස්ථි සැකිලි 400කට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයක් සොයාගෙන හෝ වාර්තා වී ඇති අතර, එමඟින් යුද සමය තුළ වින්දිතයන් ක්‍රමානුකූලව අතුරුදහන් කර වළ දැමූ බවට එල්ල වන දිගුකාලීන චෝදනා තහවුරු කෙරේ.

අධිකරණ වෛද්‍ය විශේෂඥයන් පෙන්වා දෙන්නේ බාහිර බලපෑමක් නොමැතිව මියගිය සිරුරක් ස්වභාවිකව වාඩි වී සිටින ඉරියව්වකින් පවතින්නේ නැති බවයි.

මරණයෙන් පසු මාංශ පේශිවල ශක්තිය නැති වී යන බැවින්, පටු වළක බිත්තිවලින් හෝ වහාම පස් දැමීමෙන් ආධාරකයක් නොලැබුණහොත් එම ඉරීයව්වෙන් සිටුවා වෙඩි තබන ලද්දේ නම් සිරුර සාමාන්‍යයෙන් පිටුපසට හෝ පැත්තකට ඇද වැටේ. මේ නිසාම 429 වන අස්ථි සැකිල්ලේ ඉරියව්ව සුවිශේෂී වැදගත්කමක් ගනී. අත් පා මෙලෙස තදින් නැමී තිබීමෙන් ඇඟවෙන්නේ, එම පුද්ගලයා ජීවතුන් අතර සිටියදී, මියයමින් සිටියදී හෝ මරණය සිදු වූ වහාම සිරුර බලහත්කාරයෙන් එම ඉරියව්වට පත් කර ඇති බවයි. මිනීවලේ පටු ස්වභාවය නිසා සිරුර කෙළින් තබා ගැනීමට උපකාරී වන්නට ඇතත්, අත් පා නැමී ඇති ආකාරය අනුව එය අහම්බයක් නොවන බව පැහැදිලි වේ.

ප්‍රධාන සන්ධි පිහිටා ඇති ආකාරය අනුව පෙනී යන්නේ, පසුව කිසිදු බාහිර බාධාවකින් හෝ නැවත භූමදානය කිරීමකින් තොරව දේහය එම ස්ථානයේදීම දිරාපත් වී ඇති බවයි. මෙමඟින් තහවුරු වන්නේ වර්තමානයේ දක්නට ලැබෙන ඉරියව්ව සිරුර මුලින්ම තැන්පත් කළ ආකාරයම නිරූපණය කරන බවයි. මෙවැනි සීමිත ඉඩක කෙරෙන භූමදානයන්, සාමාන්‍යයෙන් අපරාධකරුවන් හසුවීම වැළැක්වීම සඳහා ඉතා කුඩා වළවල් කපා, කඩිනමින් සිරුරු සැඟවීමට දරන උත්සාහයන්හි ලක්ෂණයකි.

සමහර අධිකරණ වෛද්‍ය විමර්ශනයන්ට අනුව , මෙම අසාමාන්‍ය වාඩි වී සිටින ඉරියව්ව අපරාධකරුවන් විසින් හිතාමතාම සිදු කරන ලද සැලසුම්සහගත ක්‍රියාවක් විය හැකිය. ලොව පුරා සිදුවූ විවිධ යුද ගැටුම්වලට අදාළ සමූහ මිනීවලවල්වලින්, වින්දිතයන්ට හිතාමතාම නින්දා කිරීමේ හෝ අපහාස කිරීමේ අරමුණින් සිරුරු විවිධ ඉරියව්වලින් තබා තිබූ අවස්ථා හමුවී ඇත. මෙම සිදුවීමේදී එවැනි ක්‍රියාවක් සනාථ කිරීමට සෘජු සාක්ෂි නොමැති වුවද, සිරුර තදින් නමා පටු වළක කෙළින් තබා තිබීම නිසා, මෙම භූමදානය වින්දිතයා නින්දාවට පත් කිරීමේ චේතනාවෙන් සිදු කළේද යන්න පිළිබඳව ප්‍රශ්න පැන නඟී. මෙම විමර්ශන රේඛාව තවමත් උපකල්පන මට්ටමේ පැවතුණද, 429 වන අස්ථි සැකිල්ලේ පවතින අක්‍රමවත් ඉරියව්ව, ඝාතනයෙන් ඔබ්බට ගොස් මළසිරුරට පවා කුරිරු ලෙස සැලකීමක් සිදුව තිබේද යන්න සොයා බැලීමට ප්‍රමාණවත් තරම් ප්‍රබල සාක්ෂියකි.

මෙම ඉරියව්ව නිසා පුද්ගලයා පණපිටින් වළ දැමූ බවට සැකයක් මතු වුවද, අධිකරණ වෛද්‍ය විශ්ලේෂනයන්ට අනුව  ඉරියව්වෙන් පමණක් එය ස්ථිර කළ නොහැකිය. ඒ සඳහා ශ්වසන මාර්ගයේ පස් තිබීම, පටු ඉඩක බේරීමට දැඟලූ බවට සාක්ෂි හෝ අස්ථි කොටස්වල බැඳීම් සලකුණු වැනි සාධක අවශ්‍ය වේ. ඉරියව්වෙන් පමණක් මේවා දැකිය නොහැකි වුවද, මෙම වාඩි වී සිටින ඉරියව්ව තීරණාත්මක ඉඟියක් ලෙස පවතී.

එබැවින් චෙම්මනි භූමදානයන්හි පවතින රහසිගත සහ කුරිරු ස්වභාවය පිළිබඳව 429 වන අස්ථි සැකිල්ල ප්‍රබල මතක් කිරීමක් සිදු කරයි. මෙම වාඩි වී සිටින ඉරියව්ව, නොගැඹුරු මිනීවල සහ කඩිනමින් පස් දමා වැසීම යන සියල්ලෙන්ම පෙන්නුම් කරන්නේ බලහත්කාරයෙන් සිදුකළ, කිසිදු ගෞරවයකින් තොර දේහය බැහැර කිරීමකි. එමඟින් එම යුද සමයේ සිදුවූ මානව හිමිකම් උල්ලංඝනය කිරීම් පිළිබඳ බියකරු යථාර්ථය නැවතත් තහවුරු කරයි.

වෙන්මනී සමූහ මීනිවළෙන් අස්ථි සැකිළි 450කට ආසන්න ප්‍රමාණයක් හමු වී ඇති අතර 1995 කාලයේදී හඳුුණගත් සිරුරු කිහිපයක් හැර අන් කිසිදු අස්ථි සැකිල්ළක් හදුණා ගෙන නැත. ඊට එක් හෙතුවක් නම ඩීඑන්ඒ බැංකුවක් නතිකම සහ ඩීඑන්ඒ පරීක්ෂා කිරීමේ කිරීමේ විධිමත් පිළිවෙලක් නැති කමයි.

සුනන්ද දේශප්‍රිය.